Τα ελληνικά λιμάνια δεν μπορούν να φιλοξενήσουν κανένα από 90 υπερ-κρουαζιερόπλοια που ναυπηγούνται αυτή την περίοδο

09 Μαΐ Τα ελληνικά λιμάνια δεν μπορούν να φιλοξενήσουν κανένα από 90 υπερ-κρουαζιερόπλοια που ναυπηγούνται αυτή την περίοδο

Share to

Ο κ. Κυριάκος Αναστασιάδης, διευθύνων σύμβουλος της Celestyal Cruises, μιλά για την έλλειψη λιμενικών υποδομών, η οποία σταδιακά απομακρύνει τη χώρα μας από τον παγκόσμιο χάρτη της κρουαζιέρας

Συνέντευξη στον ΣΠΥΡΟ ΚΤΕΝΑ

«Ο παγκόσμιος στόλος της κρουαζιέρας είναι 430 πλοία, εκ των οποίων τα 90 ναυπηγούνται αυτή την περίοδο. Όλα αυτά είναι 125.000 τόνους, 330 μέτρα μήκος και έχουν χωρητικότητα 5.000 επιβάτες και 3.000 πλήρωμα. Αυτά σε ποια λιμάνια θα πάνε στην Ελλάδα; Σε κανένα εκτός από τον Πειραιά». Αυτό τονίζει ο κ. Κυριάκος Αναστασιάδης, διευθύνων σύμβουλος της Celestyal Cruises, σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του στους New Times, στην οποία μιλά για την έλλειψη λιμενικών υποδομών, γεγονός που σταδιακά απομακρύνει τη χώρα μας από τον παγκόσμιο χάρτη της κρουαζιέρας. Ας τον παρακολουθήσουμε:

 

Κύριε Αναστασιάδη, σε μια τόσο αβέβαιη από τις αντιπαλότητες εποχή, ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για την εξέλιξη των τουριστικών ρευμάτων;

Κοιτάξτε, σύμφωνα με στοιχεία του World Travel & Tourism Council, ο αριθμός των ταξιδιωτών που θα περάσουν τα σύνορα της χώρας τους υπολογίζεται σε 1,3 δισ. Αυτό αναγορεύει τον τουρισμό στη νούμερο ένα επιχειρηματική δραστηριότητα παγκοσμίως. Πρακτικά ο τουρισμός κατέχει το 10,3% του παγκόσμιου Ακαθάριστου Προϊόντος. Σύμφωνα δε με τις προβλέψεις τους, ο αριθμός των ταξιδιωτών θα φθάσει το 1,8 δισ. ως το 2030. Αντιστοίχως ο τομέας της κρουαζιέρας μεγαλώνει με μια ικανοποιητική ετήσια αύξηση.

 

Αν και καταλαμβάνει σχετικά μικρό μερίδιο…

Ακριβώς, το μερίδιο της κρουαζιέρας είναι μόνο 27,2 εκατ. τουρίστες. Αυτό και μόνο το στοιχείο αποδεικνύει ότι είναι λάθος ο ισχυρισμός ότι η κρουαζιέρα φταίει για τον κορεσμό κάποιων περιοχών. Αυτό όμως που αξίζει να σημειώσει κανείς είναι ότι, αφού ο παγκόσμιος τουρισμός θα αυξηθεί κατά 500 εκατ. ταξίδια, πρέπει οι εμπλεκόμενες χώρες να διαχειριστούν σωστά αυτή την επιπλέον κίνηση. Τα αεροδρόμια, οι συγκοινωνίες, τα καταλύματα, οι υποδομές πρέπει να προετοιμαστούν ανάλογα. Δείτε, για παράδειγμα, την Ελλάδα, πώς πρέπει να προετοιμαστούν οι τουριστικές υποδομές της για να υποδεχθούν 32 εκατ. ξένους επισκέπτες;

Αλήθεια, πώς κινούνται οι επιδόσεις του τομέα της κρουαζιέρας στην Ελλάδα;

Δυστυχώς μειώνονται. Και αυτό διότι την τελευταία διετία η παγκόσμια κρουαζιέρα έχει αποτραβηχθεί από την Ανατολική Μεσόγειο. Τι όμως συμβαίνει; Γιατί δεν θέλουν να έρθουν στην όμορφη χώρα μας οι μεγάλες εταιρείες κρουαζιεροπλοίων; Ο λόγος είναι απλός: ο παγκόσμιος στόλος της κρουαζιέρας αναβαθμίζεται, τα κρουαζιερόπλοια γίνονται όλο και μεγαλύτερα, γεγονός που απαιτεί μεγαλύτερες υποδομές. Οι υποδομές στην Ελλάδα δεν αναβαθμίζονται. Αυτή τη στιγμή μόνον ο Πειραιάς είναι σε θέση να εξυπηρετήσει μεγάλα κρουαζιερόπλοια αλλά, όπως καταλαβαίνετε, με ένα μόνο λιμάνι δεν μπορείς να εξυπηρετήσεις την αυξανόμενη ζήτηση.

Διεθνώς πάντως η τάση είναι να υπάρξει αυξημένη ροή τουριστών στα κρουαζιερόπλοια. Στην κατεύθυνση αυτή εμείς πρέπει να εργαστούμε μαζί με τις αρμόδιες αρχές για να μπορέσουμε να μειώσουμε οποιεσδήποτε αρνητικές επιπτώσεις μπορεί να υπάρξουν στον τομέα της κρουαζιέρας. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: στη Βαρκελώνη λειτουργεί το Barcelona Working Group, όπου οι συναρμόδιοι φορείς εργάζονται με τις εταιρείες κρουαζιεροπλοίων ώστε να προβλέψουν και να διαχειριστούν την ανερχόμενη τάση της κρουαζιέρας. Στο πλαίσιο αυτό οι εταιρείες λαμβάνουν σημαντικά μέτρα για βιώσιμη ανάπτυξη με την εφαρμογή τεχνολογιών που στοχεύουν σε μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα: από τα καύσιμα μέχρι τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Αν επισκεφθείτε ένα σύγχρονο κρουαζιερόπλοιο και δείτε τα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων που διαθέτει θα εκπλαγείτε με τις τεχνολογίες που έχουν υιοθετηθεί.

 

Κύριε Αναστασιάδη, σας προβληματίζει η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή; Πόσο μπορεί να επηρεάσει τη «βιομηχανία» της κρουαζιέρας;

Κοιτάξτε, η γεωπολιτική κατάσταση της Ανατολικής Μεσογείου και αυτό που βιώνουμε εδώ και δύο χρόνια με την Τουρκία, τη Συρία και την ευρύτερη περιοχή είχε αρνητικό αντίκτυπο στον τομέα μας. Κανείς νομίζω δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις για το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Αυτό όμως που αναμφίβολα ισχύει είναι ότι οφείλουμε με κάθε τρόπο να προστατεύσουμε τον τουρισμό, ο οποίος άλλωστε είναι και ο βασικός τομέας της οικονομίας μας που λειτουργεί με αυξητικούς ρυθμούς. Και οι εξαγωγές κινούνται ανοδικά, όμως ο τουρισμός εμφανίζει ιδιαίτερη δυναμική.

 

Πράγματι, ενώ η βιομηχανία συμβάλλει με περίπου 7%-8% στο ΑΕΠ της χώρας, ο τουρισμός καταλαμβάνει περίπου το 18%.

Η αλήθεια είναι ότι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας είναι ο τουρισμός. Η χώρα μας τι ήθελε να πετύχει τα τελευταία δύο χρόνια, και θεωρώ ότι εξακολουθεί να θέλει να το πετύχει; Να στείλει το μήνυμα ότι μπορεί να ζούμε σε μια ευάλωτη περιοχή, όμως ως χώρα είμαστε ένας ασφαλής προορισμός. Και πιστεύω ότι αυτό κατορθώσαμε να το περάσουμε στο εξωτερικό. Απόδειξη; Από 17-18 εκατ. τουρίστες το 2015 φθάσαμε τα 30.

 

Ως Celestyal πώς κινηθήκατε;

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι για εμάς τα τελευταία δύο χρόνια ήταν δύσκολα. Και αυτό διότι εμείς δεν είχαμε επιλογή να φύγουμε. Άλλες εταιρείες παίρνουν τα πλοία τους και πάνε αλλού. Εμείς επιλέξαμε και επιλέγουμε να είμαστε κυρίως στον ελλαδικό χώρο, γιατί πιστεύουμε στην Ελλάδα, προωθούμε την ελληνική εμπειρία. Αν θέλετε, αυτό είναι που μας ξεχωρίζει και αποτελεί στρατηγική επιλογή μας. Κατορθώσαμε μάλιστα να πείσουμε τόσο το κοινό όσο και τους ανά τον κόσμο ταξιδιωτικούς πράκτορες να εμπιστευθούν την κρουαζιέρα στα ελληνικά νησιά. Αυτό οδήγησε σε αύξηση των κρατήσεών μας, σε επίπεδα μάλιστα πολύ ικανοποιητικά.

 

Πόσους ταξιδιώτες φιλοξενήσατε;

Φιλοξενήσαμε πάνω από 100.000 επισκέπτες, αν και σε σχέση με το 2015 είχαμε μια σχετική μείωση.

 

Λόγω της γεωπολιτικής κατάστασης;

Αυτό που μας επηρέασε δεν ήταν τόσο η κατάσταση στην Τουρκία και στη Μέση Ανατολή όσο η κατάσταση στην Ευρώπη. Και αυτό διότι οι ταξιδιώτες που έρχονται από μακρινές χώρες στην Ευρώπη, όπως Ασία, Βόρεια και Λατινική Αμερική, Αυστραλία και Ιαπωνία, επισκέπτονται όχι μία αλλά πολλές ευρωπαϊκές χώρες, επομένως και την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο. Όταν υπάρχει τρομοκρατικό χτύπημα στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι, στο Λονδίνο, ο ταξιδιώτης αναβάλλει το ταξίδι στην Ευρώπη κι έτσι μας επηρεάζει και εμάς. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι, ενώ όλα αυτά τα χρόνια ο τουρισμός στην Ελλάδα εκινείτο ανοδικά, στην κρουαζιέρα δεν ακολουθούσε αντίστοιχη πορεία. Οι πρώτοι που δεν επιλέγουν κρουαζιέρα στην Ανατολική Μεσόγειο είναι οι Αμερικανοί.

 

Σε ποιες αγορές εστιάζετε την προσοχή σας;

Τα τελευταία χρόνια ήμασταν εξαρτημένοι από την αμερικανική αγορά: πάνω από το 50% των ταξιδιωτών μας ήταν από τη Βόρεια Αμερική. Το ποσοστό αυτό το μειώσαμε στο 20%. Το πετύχαμε επενδύοντας σε νέες αγορές. Κυρίως σε αγορές όπως Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία. Αλλά και σε αγορές όπως η Ινδία και η Κίνα. Καταλαβαίνετε όμως ότι η διαδικασία αυτή απαιτεί χρόνο, δεν μπορείς να έχεις αποτέλεσμα από τη μια μέρα στην άλλη. Αν και η κρουαζιέρα διαφέρει από το υπόλοιπο τουριστικό προϊόν, πρέπει από την πλευρά μας να αξιοποιήσουμε την αύξηση του τουριστικού ρεύματος προς τη χώρα μας έτσι ώστε να έχουμε κι εμείς τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη. Όταν, για παράδειγμα, από τη Γερμανία και τη Βρετανία έρχονται πάνω από 2 εκατ. τουρίστες από κάθε χώρα, θα έπρεπε και η ελληνική κρουαζιέρα αντίστοιχα να απορροφήσει ένα ποσοστό από αυτή την αύξηση.

 

Εσείς έχετε αλλάξει το δικό σας brand.

Πράγματι, τα τελευταία τρία χρόνια χτίσαμε ένα νέο brand, προτείνοντας μια νέα εμπειρία για τους επιβάτες μας. Μέχρι να μαθευτεί και κυρίως να αναγνωριστεί αυτό, απαιτείται χρόνος. Η αναγνώριση της Celestyal έγινε το 2017 όχι γιατί εμείς το είπαμε αλλά γιατί μας αναγνώρισε το cruise critic, το οποίο είναι το πιο έγκυρο site στον κόσμο για κρουαζιέρα, είναι σαν το TripAdvisor της κρουαζιέρας. Αυτό μας αναγνώρισε, δίνοντάς μας το πρώτο βραβείο σε τέσσερις τομείς. Πρόκειται για δύο κατηγορίες: αφενός από τους cruise critic editors, τους δημοσιογράφους δηλαδή, που επισκέπτονται τα κρουαζιερόπλοια και βαθμολογούν τις υπηρεσίες τους, αφετέρου το κοινό που επίσης βαθμολογεί. Και εμείς εξασφαλίσαμε τις καλύτερες κριτικές τόσο από το κοινό όσο και από τους δημοσιογράφους. Και πήραμε το πρώτο βραβείο στους τομείς: καλύτερη αξία, καλύτερη εκδρομή, καλύτερο service και καλύτερη επιβίβαση. Δεν νομίζετε ότι είναι εξαιρετικά σπουδαίο ότι μια ελληνική εταιρεία διακρίθηκε και ήρθε πρώτη παγκοσμίως στον τομέα της κρουαζιέρας με μεσαίου μεγέθους πλοία;

Όπως καταλαβαίνετε, οι διακρίσεις αυτές μας επιτρέπουν να χτυπάμε τις πόρτες των ταξιδιωτικών πρακτόρων ανά τον κόσμο με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα.

Και αυτό είναι που σιγά σιγά μάς δίνει τη δυνατότητα να αυξήσουμε από όλες τις χώρες τη ροή των επισκεπτών μας. Γνωρίζουμε ασφαλώς ότι στον κόσμο της κρουαζιέρας η Celestyal δεν μπορεί να ανταγωνιστεί μια Royal Caribbean, όμως δεν έχουμε ανάγκη να το κάνουμε. Και ξέρετε γιατί; Διότι αυτό που κάνω δεν μπορεί να το κάνει άλλος, αφού ως Celestyal προωθώ την αυθεντική ελληνική εμπειρία. O επισκέπτης μας ζει τρεις, τέσσερις ή επτά ημέρες πάνω στο πλοίο της Celestyal απολαμβάνοντας ό,τι καλύτερο διαθέτει η Ελλάδα. Δεν θα επισκεφθεί μόνον εκπληκτικά νησιά και προορισμούς αλλά και θα γευτεί ελληνικό φαγητό, ελληνικά κρασιά, θα διασκεδάσει ελληνικά και θα φύγει γεμάτος από μια μοναδική εμπειρία. Την εμπειρία αυτή δεν μπορεί να τη ζήσει στο ταξίδι του με την Carnival ή κάποια άλλη μεγάλη εταιρεία κρουαζιέρας.

 

Το 2018 έχετε κάποια άλλη πρόταση;

Ναι, είναι το «Ειδυλλιακό Αιγαίο» με διανυκτερεύσεις στη Σαντορίνη και στη Μύκονο. Είμαστε οι πρώτοι που το επιχειρούμε. Πρακτικά ο επισκέπτης μας θα έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί το κάθε μέρος για μια ολόκληρη ημέρα. Επιλέξαμε τα δύο πιο δημοφιλή μέρη – Σαντορίνη και Μύκονο – για να μπορεί να κάνει και διανυκτέρευση και άρα να ζήσει και τη νυχτερινή ζωή των δύο αυτών νησιών με την παγκόσμια φήμη.

 

Η αλήθεια είναι ότι η Celestyal έχει ανοίξει και πολλούς μικρότερης εμβέλειας προορισμούς ενισχύοντας το τουριστικό ρεύμα και σε αυτούς.

Έτσι είναι. Έχουμε διευρύνει το χάρτη της κρουαζιέρας σε νέους προορισμούς όπως η Μήλος. Στη Μήλο δεν προσέγγιζε ουσιαστικά κανένα κρουαζιερόπλοιο. Δεν ήταν καν στο χάρτη. Και από εκεί που κάναμε μόνον 8 προσεγγίσεις το καλοκαίρι, τώρα την έχουμε εντάξει για όλο το πρόγραμμα όλον το χρόνο. Δηλαδή τη Μήλο από τον Μάρτιο και μετά θα την επισκέπτεται πλέον ο κόσμος. Όπως καταλαβαίνετε, αυτό είναι πολύ σημαντικό για τη Μήλο αφού την αναβαθμίζει στο χάρτη των τουριστικών προορισμών. Ξέρετε, πριν από 25 χρόνια ήταν η κρουαζιέρα μεταξύ των παραγόντων που συνέβαλαν στην αναβάθμιση της Μυκόνου και της Σαντορίνης. Το ίδιο ακριβώς κάνουμε σήμερα ως Celestyal με τη Μήλο. Ο σκοπός μας είναι να το εφαρμόσουμε και σε άλλα νησιά, όπως η Σάμος. Εμείς είμαστε οι μόνοι που πάμε στη Σάμο, γεγονός που ενισχύει ιδιαίτερα το νησί.

Επιδίωξή μας πάντως είναι να επεκτείνουμε την τουριστική περίοδο – σε πρώτη φάση – κατά περισσότερο από τρεις εβδομάδες. Αντιστοίχως, θα θέλαμε ως το τέλος του 2020 να λειτουργούμε όλον το χρόνο, προσθέτοντας και νέα δρομολόγια προς Ισραήλ και Αίγυπτο.

 

Έχετε μετρήσει το αποτύπωμά σας στην ελληνική οικονομία μέσω της συνεργασίας με εγχώριες επιχειρήσεις;

Συνεργαζόμαστε με πολλές ελληνικές επιχειρήσεις. Από αυτές αγοράζουμε προϊόντα και υπηρεσίες αξίας άνω των 5 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ άλλα τόσα επενδύουμε σε προγράμματα marketing και διαφήμισης, που όπως καταλαβαίνετε προβάλλουν τον προορισμό Ελλάδα.

 

Η παρουσία ελληνικών προϊόντων αποτελεί και έναν εξαιρετικό πρεσβευτή των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας μας στο ξένο κοινό.

Ακριβώς. Και αυτό το επιχειρούσαμε πάντα μέσω της προώθησης επώνυμων ελληνικών προϊόντων, όπως για παράδειγμα του ελαιολάδου «Γαία». Έτσι η προώθηση των ελληνικών προϊόντων αποτελεί σημαντική πτυχή της δουλειάς μας και μέρος της εμπειρίας που προσφέρουμε.

 

Η βάση σας είναι ο Πειραιάς ή σκέφτεστε και κάποιο άλλο λιμάνι ως home port;

Για εφέτος είναι μόνο ο Πειραιάς. Λυπούμαστε που δεν κατέστη δυνατό να προχωρήσει η πρότασή μας και να αξιοποιήσουμε το λιμάνι του Λαυρίου. Όπως γνωρίζετε, έχουμε υποβάλει μια επενδυτική πρόταση για την ανάπτυξη του λιμένα κρουαζιέρας καθώς θεωρούμε ότι υπάρχουν θετικές προοπτικές. Ο κρατικός μηχανισμός όμως κινείται αργά. Έχουν δημιουργήσει μια σύγχρονη υποδομή στο λιμάνι του Λαυρίου και όμως παραμένει ανενεργή. Μόνο εμείς εκμεταλλευόμασταν την υποδομή αυτή και τώρα θα παραμείνει και πάλι έρημη. Σκεφθείτε τη συμβολή όλων αυτών των επισκεπτών μας στην τοπική κοινωνία και οικονομία της πόλης. Εφέτος όμως πρέπει να έχουμε και τα δύο πλοία μας στον Πειραιά, οπότε το Λαύριο δεν θα λειτουργεί.

Τι να σας πω; Εμείς έχουμε εκφράσει με κάθε τρόπο και σε όλα τα επίπεδα την πρόθεσή μας να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα της πολιτείας, αρκεί η τελευταία να το ζητήσει. Έχουμε υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για την αξιοποίηση του λιμανιού του Λαυρίου, που εκτός των άλλων θα συνέβαλλε και στην αποσυμφόρηση του λιμανιού του Πειραιά. Από εκεί και πέρα οφείλουν να κινητοποιηθούν οι αρμόδιοι.

 

Από τα λόγια σας προκύπτει μια αισιόδοξη πλευρά σε ό,τι αφορά την πορεία της Celestyal και μια απαισιόδοξη σε ό,τι αφορά τις προοπτικές της κρουαζιέρας στην ευρύτερη περιοχή.

Έτσι είναι. Είμαστε αισιόδοξοι γι’ αυτό που κάνουμε. Αν όμως ήμουν υπουργός Οικονομίας, δεν θα ήμουν αισιόδοξος αφού η χώρα μου δεν είναι καθόλου ελκυστική για τις μεγάλες εταιρείες κρουαζιεροπλοίων. Και ξέρετε γιατί; Διότι ο παγκόσμιος στόλος της κρουαζιέρας είναι 430 πλοία εκ των οποίων τα 90 ναυπηγούνται τώρα. Όλα αυτά είναι 125.000 τόνους, 330 μέτρα μήκος και έχουν χωρητικότητα 5.000 επιβάτες και 3.000 πλήρωμα. Αυτά σε ποια λιμάνια θα πάνε στην Ελλάδα; Σε κανένα.

 

Μια χώρα όμως που βρίσκεται με το κεφάλι κάτω, μπορεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να βελτιώσει τις λιμενικές υποδομές;

Εδώ είμαι κάθετος. Το μοντέλο δεν είναι το κράτος να αναλάβει το κόστος. Αντιθέτως προσκαλείς τις ξένες εταιρείες οι οποίες και αναλαμβάνουν την ανάπτυξη των λιμένων, εφαρμόζοντας συμψηφισμό με μειωμένα τέλη. Το λιμάνι της Μασσαλίας αναπτύχθηκε με αυτόν τον τρόπο. Επίσης το λιμάνι της Βαρκελώνης, το οποίο τα τελευταία 15 χρόνια θεωρείται το πρώτο λιμάνι homeporting στην Ευρώπη, έγινε πρόσφατα με τον ίδιο τρόπο. Η Carnival και η Royal Caribbean επένδυσαν στα δύο αυτά λιμάνια. Οι εταιρείες αυτές δεν ανέλαβαν τη διαχείριση των λιμανιών, παρά μόνο την επέκτασή τους, απαλλασσόμενες από ένα μέρους των τελών ελλιμενισμού. Δεν μιλάμε για ιδιωτικοποίηση των λιμανιών αλλά για επέκταση και εκσυγχρονισμό 10 ελληνικών λιμανιών.

Αυτό που σας περιγράφω αποτελεί μια ζωτική ανάγκη για την τουριστική Ελλάδα. Η χώρα μας στρατηγικά έχει ανάγκη να αναπτύξει την κρουαζιέρα, διότι αυτό το σύμπλεγμα των χιλιάδων νησιών είναι μοναδικό στον πλανήτη. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει να αυξηθεί ο αριθμός των λιμανιών που θα μπορούν να φιλοξενήσουν αυτά τα νέα τα πλοία. Αντιθέτως, μπορείτε να αναρωτηθείτε πόσο θα μειωθεί η κρουαζιέρα αν τα μεγάλα αυτά πλοία δεν μπορέσουν να έρθουν εδώ. Αυτό είναι το ερώτημα. Και ο Πειραιάς μόνο δεν αρκεί. Σήμερα γίνεται λόγος για 800 προσεγγίσεις κρουαζιεροπλοίων. Πολύ ωραία. Θα τις έχουμε όμως και στο μέλλον; Αυτό είναι το ερώτημα.

 

Αυτό αφορά περισσότερο τα μεγάλα κρουαζιερόπλοια και λιγότερο εσάς.

Εμείς έχουμε μεσαίου μεγέθους πλοία, δεν έχουμε θέμα με τις υποδομές. Θα πάμε και στη Μήλο, θα πάμε και στην Ίο γιατί επιλέγουμε να πάμε σε αυτά τα μέρη. Δεν θέλουμε να πάμε μόνο στη Σαντορίνη και στη Μύκονο. Μάλιστα μπορώ να σας πω ότι προσωπικά θα απέφευγα να επισκεφθώ τη Σαντορίνη και τη Μύκονο την εποχή της υψηλής περιόδου για διακοπές. Αν πάω όμως στη Μήλο, στη Σάμο ή στο Βόλο βλέπω την «άλλη» Ελλάδα που θέλω, όχι την κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα αλλά την απλότητα και αυθεντικότητα. Η Ελλάδα δεν είναι μόνο Μύκονος και Σαντορίνη. Έχουν πολύ καλό προϊόν, είναι ξεχωριστό αλλά δεν είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα των εκατοντάδων μικρών και μοναδικών ελληνικών νησιών. Γι’ αυτό άλλωστε και οι Αμερικανοί αναρωτιούνται: «Is Mykonos in Greece?»

Πέραν αυτών, θεωρώ ότι υπάρχει ένα ακόμη θέμα. Η Ελλάδα είναι μια χώρα 10 εκατ. κατοίκων με συγκεκριμένες υποδομές, οι οποίες δεν μπορούν να αλλάξουν γρήγορα. Μπορεί λοιπόν να ελπίζει ότι κάθε χρόνο θα φιλοξενεί ολοένα και περισσότερους ξένους επισκέπτες; Μπορεί επίσης να ελπίζει ότι θα κατορθώνει να αυξάνει το κεφαλήν εισόδημα αν δεν είναι σε θέση να προσφέρει μια καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών; Μήπως θα ήταν προτιμότερο αντί για 30 εκατ. τουρίστες με 60 ευρώ την ημέρα να είχαμε 18 εκατ. τουρίστες με 120 ευρώ την ημέρα κατανάλωση; Πόσους ξένους επισκέπτες μπορεί να φιλοξενήσει η Μήλος με 8.000 πληθυσμό;

 

Ταλαιπωρούνται και οι υποδομές της χώρας από τη μεγάλη προσέλευση.

Αυτό σας λέω, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Αύριο, μεθαύριο πώς θα έχουμε περισσότερους;

 

Κύριε Αναστασιάδη, σας ευχαριστώ θερμά για την ενδιαφέρουσα αυτή συνομιλία.

Και εγώ σας ευχαριστώ πολύ.